Ренъклерни идаре этмекнинъ эсас принциплери ве терминологиясы

Ренклерни идаре этмек даа чокъ басма заводлары тарафындан къыймет кесильди, ренклерни идаре этмекнинъ эсас принциплери ве профессиональ шартлары бизим керекли бильгилеримизге чевирильди. Система бизим истисал джерьянымызны идаре эте ве бизим кейфиет макъсатларымызгъа ирише.

1. Эсас ренкнинъ принципи .

[Корюнген ярыкъ] 380 нм-ден 720 нм-гедже инсан козю «корюнген ярыкъ» деп адландырылгъан, бу диапазондан тыш «корюнмез ярыкъ» олгъан ярыкъ далгъаларынынъ диапазоныдыр.

[Козьге корюнмеген ярыкъ] 380 нм ашагъыда ультрафиолет ярыгъы, X-рей, гамма нурлары, космик нурлар ве иляхре; 720 нм-ден зияде инфракъырмызы нурлар, микротолкъунлы нурлар, радар нурлары, радио нурлары ве иляхредир.

[Кунеш нурлары] Кунеш нурлары корюнген ярыкъ ве корюнмеген ярыкъ кире. Инсан козьининъ реакциясы ичюн ярыкъ далгъасы 400 нм-ден 500 нм-гедже мавы ярыкъ, 500 нм-ден 600 нм-гедже ешиль ярыкъ, 600 нм-гедже 700 нм - къырмызы ярыкъ .

[Къошма ренк системасы] Къызыл (R), ешиль (G) ве мавы (В) ярыкъ къошма ренк системасында учь биринджи ренк дейлер, оларны къарыштырмакъ исе эр бир ренкни мейдангъа кетире биле. Къырмызы ярыкъ (R) + ешиль ярыкъ (G)=сары ярыкъ (Y), ешиль ярыкъ (Г) + мавы ярыкъ (В)=циан ярыкъ (С), мавы ярыкъ (В) + къырмызы ярыкъ (Р)=магента ярыгъы ( М). Ярыкънынъ учь биринджи ренкининъ бирлешкенде, беяз ярыкъ пейда оладжакъ. Цян (С), магента (М) ве сары (Й) ярыкъ сырасынен къырмызы (Р), ешиль (Г) ве мавы (В) ярыкънынъ къаршы ренклеридир. Эр бир къаршы ренклерни къарыштырмакъ да беяз ярыкъ чыкъараджакъ.

[Субтрактлы ренк системасы] Пигментлерде (оларнынъ арасында басма сиялары да бар), яни циан (С), магента (М) ве сары (Й)) де учь биринджи ренк бар, олар чыкъарув ренк системасына чыкъув ренк системасында учь биринджи ренкке къаршыдыр. Ярыкънынъ эки кольгеси къошмакъ даа парлакъ ренкни чыкъара, эки пигментлер исе даа къара тюсни чыкъармакъ ичюн къарыштырыла, чюнки пигмент корюнген ярыкънынъ бир къысмыны озюне ала. Назарий джеэттен пигменттеки учь биринджи ренкнинъ къарыштырылмасы эр бир ренкни, шу джумледен къара; асылында оларнынъ къарыштырувы тек къысмен ренклерни чыкъараджакъ, айны шу микъдарда CMY къарыштырмасы исе тек къара дегиль де, къою къою къою оладжакъ. Себеби шунда ки, бугуньки пигментлер бутюнлей идеаль дегиль, шунынъ ичюн бу эксикликни толдурмакъ ичюн басма сияларында къара ве лекели ренклер керек.

2. Чешит ренк режимлери арасындаки багъ .

РГБ режими .

О, ярыкъ, къырмызы, ешиль ве кок тюснинъ учь тюстен ибарет, ве эсасен монитор экранынынъ нумайышында къулланыла, шунынъ ичюн онъа ренк ярыкъ режими де дейлер. Эр бир ренкнинъ ярыгъы 0-дан 255-ке къадар 256 севиеге болюне, 0 бойле ярыкъны анълата, 255 бу ярыкънынъ энъ тоюнгъан алыны анълата ве бойлеликнен RGB ренк ярыгъы режимини мейдангъа кетире. Къара – учь ярыкънынъ ич бириси парлакъ олмагъанындандыр. Учь ярыкъ нурлары чифт олып, циан, мор ве сары мейдангъа кетире. Ярыкъ не къадар не къадар кучьлю олса, ренки ярыкълатыла, ниает, учь РГБ лампасы берабер беяз, шунынъ ичюн РГБ режимине къошма ренк усулы дейлер.

СМЫК режими .

О, циан, магента, сары ве къара тюснинъ дёрт тюстеки сияларындан ибарет ве эсасен басма маддеде къулланыла, шунынъ ичюн онъа ренк материалы режими де дейлер.

Эр бир къулланылгъан сиянынъ микъдары 0%-ден 100%-ке къадар, тек къырмызы, ешиль ве кок сияны къарыштырмакънен даа чокъ ренклер пейда ола. КМИнинъ учь сиясы басмада темиз къара тюсни мейдангъа кетире бильмегени ичюн, айры къара сия К керек, бойлеликнен, КМЫКнинъ ренк материалы режимини мейдангъа кетире. Сиянынъ микъдары не къадар буюк олса, ренкнинъ агъыр ве къаранлыкъ; аксине, сиянынъ микъдары не къадар кичик олса, ренки о къадар ярыкъ ола. Сия олмагъанда, онынъ устюнде ич бир шей басылмагъан беяз кягъытны коресинъ, шунынъ ичюн CMYK режимине чыкъарув ренки дейлер.

Лаборатория режими .

О, ярыкъ ренкини язып алмакънынъ назарий шекилидир.

CIE (Комтисс Интернешнлд де л'Экляраг) — халкъара ярыкъландырув бирлешмесининъ къыскъартылувыдыр, о, ренк къыйметлерини ольчемек ве ольчемек ичюн халкъара стандартларны шекиллендире.

CIE ренк къыйметини ольчемек ичюн L*, а* ве b* къыйметлерини ишлеп чыкъкъан, бу ольчю усулы CIELAB деп адландырыла.

L* енгилликни ифаде эте, олар ярыкътан (бу вакъытта L*=100) къаранлыкъкъа (бу вакъытта L*=0) денъише. а* къыймети ешильден ({3}}а*) ренк денъишмесини къырмызыгъа (+а*) косьтере, b* къыймети исе сары (+б*) ренктен мавыгъа ({6}}б*) ренк денъишмесини косьтере. Бу системаны къулланып, эр бир ренк онынъ диаграммасында уйгъун ер тапа биле.

△E: Эки ренкни ифаделеген CIE L*a*b* ренк бошлукълары арасындаки месафе, умумий ренк фаркъыны ифаде этмек ве микъдар ренк толерантларыны тешкиль этмек ичюн къулланыла, адет узьре, идракъ бир тюрлю хроматиклик мейданында. ΔE эсапла. Басма мадде устюндеки L, а, b ве ΔE къыйметлерини eXact спектроденситометри ярдымынен ольчемек мумкюн.

3. Учь режимнинъ ренк гамма багъы .

Эр бир ренкнинъ ренк диапазоны бар, онъа ренк гамуты дейлер.

RGB, CMYK ве Lab учь ренк режими арасында Lab энъ буюк ренк гамуткъа малик, онынъ ичинде инсан козюнинъ бутюн корюнген ярыгъы бар. Инсан корьген ренк далгъа узунлыгъына коре язылгъан. Инсан козю коре бильген шей – къырмызы, портакъал, сары, ешиль, мавы, мавы ве мор. Бу нурларнынъ эки уджунда да инфракъырмызы нурлар ве ультрафиолет нурлары бар, ве бу эки чешит оптик лифлернинъ далгъа узунлыкълары пек узун я да Эгер о пек къыскъа олса, инсан козю оны корип оламай, ве о, лабораториядан тыш къалдырыла. Яни ярыкъны корьгенимиз къадар, Лаб да оны. Лабораториянынъ ренк мейданлыгъы чешит тюрлю махсулат--ден багълы ренк бошлукълары арасындаки ренкни чевирмек ичюн араджыдыр, эм де бир де бир алет- мустакъиль ренк мейданлыгъыдыр. Лаборатория къыймети иле косьтерильген ренк уникальдир. Демек, Lab ренк мейданлыгъы ренклерни идаре этмек ичюн багълы ренк мейданлыгъыдыр, ве ICC профилининъ озегидир (ренк характеристика файлы).

Лабораторияда RGB ренклери кирсетильген, яни РГБнинъ ренк гаммасы лабораториядан кичиктир. Бу бизге бутюн ренклерни дисплейде, меселя, алтын, бир къач флюоресцент ренклерни ве иляхре косьтермеге мумкюн олмагъаныны бильдире. Лабораториянынъ ичиндеки даа бир ер КМКИ. Умумен, CMKY ренк гаммасы РГБ-ден кичик, ве бу эки тюснинъ ренк гамутынынъ муим бир къысмы бири-бирине къаплана, амма CMYK-те базы ренклер РГБ тышында. Бу бизге базы басма ренклер мониторда догъру акс олмагъаныны бильдире.

Акъикъий ишлерде экранда пек къандыргъан тюсни сечип алгъандырсынъыз, ве бу ренк RGB ичинде, тек CMYK тышында олмакъ керек. Бу ресимни басмакъ керек олгъанда, бутюн принтерлернинъ CMYK олгъаныны хатырлатмакъ керек, ве принтер автоматик оларакъ RGB ренк къыйметлерини энъ якъын CMYK къыйметине чевиреджек. Бу конверсия басылгъан ренк ве косьтерильген ренк арасында ачыкъ ренк фаркъыны кетире. Принтер, мониторлар ве иляхре киби бутюн тышкъы факторларнынъ хаталарыны эсапкъа алмагъанда, бу ренк фаркъы даа къачындан ола. Онынъ ичюн ресим япкъанда, чыкъыш талапларына коре уйгъун ренк режимини догъру сечип алмакъ керекмиз.

Ашагъыдаки ресимден ачыкъ корюне ки, RGB режимини CMYK режимине чевирген сонъ, ренк фаркъы ачыкъ-айдын корюне.

Образнынъ юкъары къысмы стандарт RGB учь тюс, ашагъы къысмы исе КМЫК-къа чевирильген сонъ денъишювдир. Бу теджрибени озюнъиз япмакъ мумкюн: Photoshop ярдымынен RGB ресимини учь ренк блокнен толдурмакъ ичюн: R255, G255, B255, сонъра RGB ве CMYK режимлери арасында бир къач кере кечмек ичюн Ctrl+Y-ни девамлы суретте басынъыз, оларны фаркъны козетинъиз.

4. Хроматик аберрация Дельта-Е (ΔE) къулланув.

1. КИЕ ЛАБ .

ЛАБ ренк мейданлыгъы бир вакъытта ренк эм кок, эм де сары оламаз, деген назариеге эсаслана. Онынъ ичюн къырмызы/ешиль ве сары/мавы эмблемалар тасвирлемек ичюн бир къыймет къулланмакъ мумкюн. CIE L*a*b* къулланылгъанда, L* енгиллик къыйметини косьтере; а* къырмызы/ешиль къыйметини косьтере ве b* сары/мавы къыйметини косьтере.

Ишарет: CIE LAB △E △E умумий ренк фаркъы △L+ беяз, △L- къара △a+ - демек, къырмызы, △a- ешиль △b+ — сары, △b- мавы демектир.

CIE ЛХХ .

CIE LCH ренк модели L*a*b* киби ренк мейданыны къуллана, амма о енгильлик къыймети ичюн L къуллана; С тоюндырув къыймети ве Hue кошесининъ къыйметининъ цилиндр координатасы ичюн Н.

2. Дельта-E (ΔE) ольчюси ярдымынен ренк догърулыгъыны бельгилемек усулы

Энди биз ренк догърулыгъы не олгъаныны ве адамлар ондан не беклегенини бильген сонъ, ренк догърулыгъыны насыл бельгилемек кереклигини бильмек керекмиз? Умумен алгъанда, басма санайында адамлар Delta-E-ни ольчемек ичюн къулланмакъны зияде бегенелер, бу исе «фаркъ»ны тасвир этмек ичюн ольчю усулыдыр, ренкнинъ догърулыгъыны нисбетен къолайлыкънен ольчемек ве эсапламакъ мумкюн.

3. Дельта-Е (ΔE) ольчюси недир?

Ренк ольчюлерининъ чокъусы CIELb (спектрометрлер ярдымынен топлангъан ренк малюматларыны сызмакъ усулы) къыймет кескен алетлернен япыла. Ренъклер арасындаки тенъештирювлер CIELb джевапларынынъ эки топламыны математик шекильде тенъештирюв, эм де оларнынъ арасындаки фаркъны математик шекильде эсаплап япыла. Фаркъны тасвир этмек ичюн къулланылгъан къыйметке Delta-E дейлер. Delta-E арифметик шекильде алынмакъ мумкюн олса да, о, чокъ вакъыт инсаннынъ козьлери къабул эте бильген ренк ве ренкнинъ энъ кичик фаркъы оларакъ тасвирлене. Delta-E ве инсан къабулы арасындаки багъ себебинден, Delta-E къыймети басма нумюнелердеки фаркъларны тарифлегенде пек тесирли олгъаныны исбатлады. Басма санайында 3 ве 6 арасындаки «Дельта-Э» умумий оларакъ къабул этильген сайыла.

Delta-E иле ольчюлер козетиджи, сия ве медиа денъишмелерине бойсунгъанда, мында бир къач толерантлыкъ бар, сия ве кягъыт кейфиетининъ бир де бир денъишмелилигини чыдамакъ мумкюн. Амма эр вакъыт белли бир стандарт бар, стандарт Delta-E денъишмелери недир? Матбуатнынъ чалышмасы вакътында яхшы тиджарет басмасы ичюн нумюне алув аралыгъы 3-тен 6-дан 6-дан 6-дан 6-дан зияде денъишмемек керек, о, чалышкъан вакъытнынъ узунлыгъы ичюн. Delta-E ренкнинъ текрарланувынынъ догърулыгъыны сайы къыйметине микъдарджа эсаплай биле, бу исе ренкнинъ догърулыгъыны догъру акс эте биле, демек, къыймет не къадар кичик олса, о къадар яхшы ве къыймет не къадар юксек олса, ренкнинъ бозулмасына о къадар бозулгъан.

4. Чешит Delta-E-де ренкли тесирлер:

[ΔE къыймети 1,6-3.2] Инсаннынъ козьлери эсас оларакъ ренкнинъ фаркъыны айырып оламай, бу адет узьре бир ренк оларакъ сайыла. Мында тек бир къач профессиональ мониторлар бар, меселя, EIZO EIZO ве башкъа моделлер буны япып олурлар;

[ΔE къыймети 3,2-6,5] Профессиональ огретильген адамлар фаркъны айырып олурлар, амма адий адамлар фаркъны козетип оламайлар, теэссурат исе эсас оларакъ бирдир.

[ΔE къыймети 6,5-13] Ренък фаркъыны корьмек мумкюн, амма оны айны шу тюс оларакъ саймакъ мумкюн;

[ΔE 13-25 арасындаки къыймети башкъа тюс оларакъ бакъыла, ве бу къыйметтен тыш, о, башкъа тюс оларакъ сайыла.

Бунъа эсасланып, эски пресслерде 3-тен 6-дан 6-дан 6-дан 6-дан зияде денъишмелер пейда ола биле, амма бу денъишмелилик принтерлер ве муштерилер ичюн къабул этильгенми я да олмаса, о, Establish олмакъ керек. Басма иш ширкетнинъ денъишмелер стандартларындан зияде олгъанда, энъ акъыллы шей – басманы токътатмакъ ве денъишмелернинъ себебини бельгилемеге тырышмакътыр. Себеби белли этильген ве тюзетильген сонъ, басма иши девам эте биле.

5. Дельта-Э (ΔE) ренк фаркъы формуласы:

-CIELab (1976) офсет басмасында кенъ къулланыла.

-CIE2000 оптимал ренк фаркъы формуласы, CIELab (1976) мукеммеллештирильген версиясына эсасланып, ISO 2010 сенеси янъы стандарт оларакъ бельгилене.

-CMC басма ве боялав санайында кенъ къулланыла .

-CIE94 токъума мейданында къулланыла.

5. Ренкини ольчев режими .

М0, М1, М2 ве М3 ольчю режимлерини къулланув.

• Назарий джеэттен ярыкъландырув шараитлерини ольчемек ичюн эр бир къулланув вазиети нисбетен ачыкъ .

• М0 не субстратта, не де тасвирлев боясы оптик ярыкъландырувлар олгъанда къулланмакъ ичюн келише.

• М1 субстратлар я да тасвирлев боялары ичюн келише, я да оларнынъ экиси де оптик айдынлаткъан мадделерни къабул эте. Флюоресценция олгъан субстратлар ичюн де келише, флюоресценция хусусиетлерини топламакъ керек, тасвирлев боясы исе онынъ ичинде флюоресценция олмагъанына эмин ола биле.

• М2 кягъыт флюоресценциясы ичюн къулланылды, амма малюматны да ёкъ этмек истеди.

• М3 махсус макъсатлар ичюн къулланыла, анда биринджи юзюнинъ акс олунувларыны эксильтмек керек, шу джумледен поляризациялы ярыкъны къулланмакъ.

6. Сыгъынты стандарт сечими .

ISO Т- девлет

T--де кениш полосалы джеваптыр, о, Шималий Америка басма джерьянында кенъ къулланыла ве шимдики вакъытта басма ве къаплама джерьянында энъ чокъ къулланылгъан ольчю алыдыр.

ISO E статусы .

Е алы Авропа стандартыдыр ве Т алына коре сары сайыгъа малик олгъан Wratten 47B типли фильтрни къуллана.

ISO А статусы .

Адет узьре, статус фоторесим, китап бинтингинде ве битириджи сааларында къулланыла.

ISO I статусы .

Кягъыт устюнде tri- тюс сияларыны ольчемек ичюн махсус япылгъан. 1990 сенеси 10 июньде 100 1000 рантларны ольчегенде, бираз келишмемезликлер пейда ола биле.

Xrite G Status .

X- Ритнинъ махсус басма джерьяны ичюн махсус япылгъан X-} диапазонлы джевабы T-типке бенъзей, тек о, даа къалын сары сияларгъа сезиджидир.

Меним мемлекетимнинъ басмасында энъ чокъ къулланылгъан ольчю шарты ISO Т алыдыр, бу да бир чокъ алетлернинъ стандарт ольчю алыдыр. Амелий къулланмаларда биз де кейфиетни тешкерюв талапларына дикъкъат айырмакъ керекмиз, ве кейфиетни тефтишнинъ керчек талапларына коре сонъки ольчю шартларыны бельгилемек керекмиз.

7. Ренклерни идаре этмек терминологиясы .

1. Метамеризм

Бир чифт ренклер белли бир ярыкъ менбасы астында бир ренкни косьтергенде, амма башкъа ярыкъ менбасы алтында оларнынъ ренклери башкъа, бу адисе «метамеризм» ола.

2. РенкТемпертурасы .

Объект къыздырылгъанда, чыкъарылгъан ренк ярыгъы ольчениле. Ренък арарети, адет узьре, мутлакъ арарет я да Кельвин дереджелеринде ифаделене. Къырмызы киби алчакъ ренк арарети 2400 градус К, кок киби юксек ренк арарети 9300 градус К, боз киби нейтрал ренк арарети исе 6500 градус К.

3. Муз.

Гизли кучь индекси къаплама сиянынъ субстраткъа къаплама къабилиетини акс эте биле. Эгер гизленюв къувети зияде олса, бу, къулланув вакътында субстратнынъ тюсю себебинден боя я да сияны денъиштирмек къолай олмагъаныны анълата.

4. Колориметр .

Инсан козьлерининъ къырмызы, ешиль ве мавы ярыкъкъа джевабыны импульслеген оптик ольчю алет.

5. Рефлекске къаршы/Спектраль эгри .

Ярыкънынъ чешит далгъа узунлыкълары ичюн предметнинъ акс олунувыны тасвирлеген график.

6. D50

5000 градус К.

7. Рефлекс 1. 2019 с.

Объектнинъ юзюнден акс олунгъан ярыкънынъ фаизини тарифленъиз. Спектрофотометрни къулланып, корюнген спектр боюнджа чешит аралыкъларда объектлернинъ акс олунувыны ольчемек мумкюн. Эгер корюнген спектр абсцисса олса ве акс этюв ордината олса, предметнинъ тюсюни сызмакъ мумкюн.